कृषि मौसम सल्लाह बुलेटिन (बर्ष ११, अंक ४६)

मौसमी सारांश:

गत साताभरी नै देशमा पश्चिमी वायूको प्रभाव रहेकोले देशका पश्चिमी भू-भागमा साताको सुरू र अन्त्यमा हल्का देखि मध्यम वर्षा मापन गरिएको छ। सबैभन्दा बढी सुदूर-पश्चिम प्रदेशको बैतडी जिल्लामा रहेको पाटन (नयाँ) केन्द्रमा ५६.८ मि.मि. साप्ताहिक कुल वर्षा मापन भएको छ। गत साता अधिकांश केन्द्रहरुमा अधिकतम तापक्रम र न्यूनतम तापक्रम सरदर भन्दा बढी मापन भएको छ। देशका धेरै हिमाली भू-भागमा हिउ परेकोले ०.० डि.से. भन्दा कम साप्ताहिक औसत न्यूनतम तापक्रम मापन भएको छ भने गण्डकी प्रदेशको मनाङ जिल्लामा रहेको हुम्डे केन्द्रमा सबैभन्दा कम -८.६ डि.से. साप्ताहिक औसत न्यूनतम तापक्रम मापन भएको छ।
साताभर पश्चिमी न्यून चापीय प्रणालीको आंशिक प्रभाव रहनेछ।
उच्च पहाडी तथा हिमाली भू-भागः साताको मध्यमा कर्णाली प्रदेश र सुदूरपश्चिम प्रदेशका धेरै स्थानहरूमा, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका केहि स्थानहरूमा, कोशी प्रदेश र बागमती प्रदेशका थोरै स्थानहरुमा, साताको सुरुमा कोशी र गण्डकी साथै साताको अन्त्यमा सबै प्रदेशको एक-दुई स्थानमा हल्का देखि मध्यम हिमपात र वर्षाको सम्भावना छ।
पहाडी भू-भागः साताको मध्यमा कर्णाली प्रदेश र सुदूरपश्चिम प्रदेशका केहि स्थानहरूमा, लुम्बिनी प्रदेश र गण्डकी प्रदेशका थोरै स्थानहरूमा तथा बागमती प्रदेशका एक-दुई स्थानमा हल्का देखि मध्यम वर्षाको सम्भावना छ।
तराई भू-भागः लुम्बिनी प्रदेश र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा साताको मध्यमा थोरै स्थानहरूमा हल्का देखि मध्यम वर्षाको सम्भावना छ। बाँकी तराई भू-भागमा साताभर हुस्सु/कुहिरो रहने देखिन्छ। बिहानको समयमा लाग्ने हुस्सु/कुहिरो मध्यान्ह सम्ममा क्रमिक रुपमा सुधार हुने सम्भावना छ।
यो साता देशका तराई भू‍भागमा अधिकतम तापक्रम हल्का बढ्ने तथा बाँकी भू‍भागमा अधिकतम तापक्रम र न्यूनतम तापक्रम उल्लेखनिय परिवर्तन नहुने सम्भावना छ।
औसत सँग तुलना गर्दाः सबै प्रदेशमा अधिकतम तापक्रम र न्यूनतम तापक्रम औसत भन्दा हल्का बढी रहने सम्भावना छ।

कृषि सारांश

यस साता तोरी र मुसुरो बालीमा डढुवा रोगको लागि अनुकूल मौसम देखिएकोले नियमित अनुगमन गरी रोग व्यवस्थापनका लागि मेन्कोजेव + कार्बेन्डाजिमयुक्त विषादी ३ ग्राम प्रति लिटरका दरले वा कपर अक्सिक्लोराईडयुक्त विषादी २ ग्राम प्रति लिटर पानीका दरले ७-१० दिनको फरकमा २ पटक सम्पूर्ण बोट भिज्नेगरी छर्कनुहोस्।
यस साता तापक्रममा वृद्धि हुने भएकोले ढिलो गरी मंसिर महिनामा छरेको तोरी बाली, मसुरो र गहुँबालीमा लाही कीरा लागे-नलागेको नियमित अनुगमन गर्नुहोस् र आवश्यकता अनुसार फ्लोनिकामिड ५० डब्लु.जी., १ ग्राम ३ लिटर पानीको दरले अथवा डाईमेथोएट ३०% ई. सी. १.५ एम.एल. प्रति लिटर पानीमा घोलेर मौसमको अवस्था हेरी सात दिनको फरकमा २-३ पटक दिउँसो ३ बजेपछि छर्नुहोस्।
तराई, भित्री मधेश र पहाडका बेँसीहरु (७०० मिटरसम्म) का लागि सिफारिस गरिएका चैते धानका हर्दिनाथ-१, चैते-२, चैते-४, चैते-५ र चैते-६ जातहरु मध्ये उपलब्ध जातको बीउ भरपर्दो श्रोतबाट व्यवस्था गर्नुहोस्।
यस साताको मौसम मुसुरोमा ओइलाउने र जरा कुहिने रोगको लागि अनुकूल रहेकोले रोग ब्यबस्थापनको लागि मेन्कोजेब र कार्बेन्डाजिमयुक्त ढुसीनाशक बिषादी ३ ग्राम प्रति लिटर पानीको दरले सम्पूर्ण बोट भिज्नेगरी १० दिनको फरकमा २ पटकसम्म छर्कनुहोस्।
आगामी साता तराईका जिल्लाहरूमा मध्यान्ह सम्म हुस्सु/कुहिरो लागिरहने भएकोले आलु र गोलभेँडा बालीमा पछौटे डढुवा रोगको नियमित अनुगमन गरी मौसमको अवस्था हेरी रोगको शुरूको अवस्थामा मेन्कोजेब ७५% डब्ल्यु.पी. २ ग्राम प्रति लिटर पानीमा मिसाई पातको तल्लो भाग समेत भिज्नेगरी छर्कनुहोस्।
लसुन र प्याजको डढुवा रोग व्यवस्थापनको लागि बारी सफा गरि रोगी पातहरू हटाई खाल्डो खनेर पुर्नुहोस्। रोगको अवस्था हेरि ७ दिनको फरकमा साफ वा सेक्टिन जस्ता बिषादीहरू २ ग्राम प्रति लिटर पानीका दरले सम्पूर्ण पातहरू भिज्नेगरि ३-४ पटकसम्म छर्केर उपचार गर्नुहोस्।
जुकेनी फर्सी (स्क्वास), काँक्रो, करेला, घिरौँला, लौका तथा मुन्टा खाने फर्सीको लागि सिफारिस गरे बमोजिमको दूरीमा खाल्डा खनी राम्रो पाकेको गोबर मल ५ के.जी., हड्डिको धुलो १०० ग्राम, पीना १०० ग्राम, डि.ए.पी. ४० ग्राम, पोटास ४० ग्राम र बायोजाईम, जिङ्क, बोरेक्स प्रत्येक ३/३ ग्रामका दरले माटोमा मिसाई विरुवा लगाउन शुरु गर्नुहोस्।
व्यवसायिक रुपमा उखु खेती गरिने तराई क्षेत्रका ठाँउहरूमा खेर गएको उखुको टुप्पाबाट साइलेज बनाई पशुवस्तुलाई आहाराको रुपमा प्रयोग गर्नुहोस्।
गर्भिणी पशुवस्तुहरुलाई साविकको भन्दा पोषिलो खानेकुराहरु, दैनिक १०-१५ ग्राम नून, ५० खनिजको मिश्रण र प्रशस्त पानी खुवाउनुहोस्। सम्भव भएसम्म पराल नखुवाउनुहोस्।
बिहानको समयमा लाग्ने हुस्सु/कुहिरो मध्यान्हसम्म रहने संभावना भएकोले माछापोखरीमा घुलित अक्सिजनको कमीबाट हुन सक्ने क्षति कम गर्न प्रति हेक्टर जलाशयमा बिहान ४-६ बजेसम्म ०.७५ के.भि.ए. क्षमताको वायुयन्त्र (Aerator) को प्रयोग गर्नुहोस् साथै बादल लागेको समयमा दाना दिन बन्द गर्नुहोस्।
तराई क्षेत्रमा कमन कार्प जातका माछाको प्रजनन माघको मध्यबाट सुरु हुने हुँदा भुरा राख्ने पोखरीको तयारी गर्नुहोस्।
मौसम सम्वन्धी जिज्ञासाको लागी पैसा नलाग्ने जल तथा मौसम विज्ञान विभागको फोन नम्बर-११५५ मा फोन गर्नुहोस्।
कृषि र पशु सम्वन्धी जिज्ञासाको लागी पैसा नलाग्ने नार्कको फोन नम्बर-११३५ मा हरेक शुक्रबार साँझ ४ देखि ६ बजेसम्म फोन गर्नुहोस्।